Girişimsel radyoloji, kanser tedavisinde cerrahiye alternatif minimal invaziv yöntemler sunar. Bu yöntemler arasında ablasyon tedavileri (mikrodalga ablasyon, radyofrekans ablasyonu, kriyoablasyon) ve intra-arteriyel tedaviler (TACE, TARE) önemli bir yer tutar. Bu tedaviler, daha az invaziv olmaları nedeniyle hızlı iyileşme süresi ve daha düşük komplikasyon riski sunar.
Ablasyon Tedavileri
Ablasyon tedavileri, kanserli dokuyu çevreleyen sağlıklı dokulara zarar vermeden yok etmeyi amaçlar. Genellikle cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi riski yüksek hastalarda tercih edilir. Bu yöntemlerin avantajları arasında düşük komplikasyon oranı, hastanede kısa kalış süresi ve tekrar edilebilir olmaları yer alır.
Mikrodalga Ablasyon (MWA)
Kullanım Alanları:
- Karaciğer, akciğer, böbrek, tiroid ve kemik tümörleri
- Karaciğer metastazları (kolorektal kanser, meme kanseri metastazları)
Nasıl Uygulanır?
- Ultrason veya BT rehberliğinde cilde yerleştirilen özel bir iğne ile tümöre ulaşılır.
- Mikrodalga enerjisi ile dokuda lokal ısı artışı oluşturularak tümör hücreleri tahrip edilir.
- Mikrodalga ablasyonu, radyofrekans ablasyonuna göre daha geniş bir ablasyon alanı ve daha kısa işlem süresi sağlar.
- İşlem genellikle lokal anestezi veya hafif sedasyon altında yapılır ve hastalar aynı gün taburcu edilebilir.
Avantajları:
- Büyük tümörlerde etkili olabilir.
- Radyofrekans ablasyona kıyasla daha az ısı dağılımına bağlı doku kaybı olur.
- Daha yüksek ablasyon sıcaklıklarına ulaşılabilir.
Radyofrekans Ablasyonu (RFA)
Kullanım Alanları:
- Karaciğer, akciğer, böbrek, kemik ve yumuşak doku tümörleri
- Hepatoselüler karsinom (HCC) tedavisinde sıklıkla kullanılır
Nasıl Uygulanır?
- Tümör içine yerleştirilen özel iğne elektrotlar aracılığıyla radyofrekans enerjisi verilerek doku ısıtılır.
- Isı artışı ile tümör hücreleri denatüre olur ve kontrollü bir şekilde ortadan kaldırılır.
- İşlem genellikle lokal anestezi veya hafif sedasyon altında yapılır.
Avantajları:
- Küçük tümörlerde oldukça etkilidir.
- Tekrar edilebilir bir yöntemdir.
- Yüksek riskli cerrahi hastalar için güvenli bir alternatiftir.
Kriyoablasyon
Kullanım Alanları:
- Akciğer, böbrek, prostat, meme ve kemik tümörleri
Nasıl Uygulanır?
- Özel kriyoablasyon probları ile tümör dokusu -40 ile -80 °C arasında dondurularak yok edilir.
- Dondurma ve çözündürme döngülerinin uygulanması ile kanserli doku ölür.
- Hassas yerleşimli tümörlerde (sinir veya damar yakınında) avantajlıdır.
Avantajları:
- Çevredeki sağlıklı dokulara zarar verme riski düşüktür.
- İşlem sonrası ağrı ve inflamasyon daha azdır.
- BT veya MR ile gerçek zamanlı ablasyon takibi yapılabilir.
Intra-Arteriyel Tedaviler
Ablasyon yöntemlerinin yanı sıra, intra-arteriyel tedaviler de lokal olarak tümörü besleyen damarlara yönelik işlemler sunar. Bu yöntemler, özellikle karaciğer tümörleri ve metastazlarında önemli bir rol oynar.
Transarteriyel Kemoembolizasyon (TACE)
Kullanım Alanları:
- Hepatoselüler karsinom (HCC)
- Karaciğer metastazları (kolorektal, nöroendokrin tümörler)
Nasıl Uygulanır?
- Kasık veya kol damarından girilerek kateter yardımıyla tümörü besleyen atardamara ulaşılır.
- Kemoterapi ajanları doğrudan tümör içine verilir ve embolizan partiküller ile kan akımı kesilerek tümörün beslenmesi engellenir.
- Sistemik kemoterapiye kıyasla daha az yan etki oluşturur ve doğrudan tümör dokusunda yüksek ilaç konsantrasyonu sağlar.
Avantajları:
- Karaciğer tümörlerinde cerrahiye alternatif bir yöntemdir.
- Kemoterapi ajanlarının sistemik yan etkilerini azaltır.
- Karaciğerde birden fazla tümör odağı olan hastalar için uygundur.
Transarteriyel Radyoyembolizasyon (TARE)
Kullanım Alanları:
- Hepatoselüler karsinom (HCC)
- Kolorektal kanser metastazları
Nasıl Uygulanır?
- Kateter aracılığıyla radyoaktif partiküller (Yttrium-90) tümörü besleyen damarlara enjekte edilir.
- Bu sayede hem tümörü besleyen damarlar tıkanır hem de lokal radyoterapi etkisi sağlanır.
- İşlem sonrası hastalar genellikle birkaç saat gözlem altında tutulduktan sonra taburcu edilir.
Avantajları:
- Karaciğer tümörlerinde daha uzun progresyonsuz sağkalım süresi sağlayabilir.
- Hedefe yönelik yüksek doz radyoterapi sağlar, çevre dokulara zarar vermez.
- TAKE’ye yanıt vermeyen hastalar için alternatif olabilir.